۲۴ اوت ۲۰۲۶ - پژوهشی که در نشریه Diabetologia توسط مرکز پزشکی دانشگاه آمستردام(Amsterdam UMC)، و دانشگاه غنا منتشر شده است، نشان میدهد که دیابت نوع ۲ بسته به شاخص توده بدنی (BMI) بیمار، به دو شکل کاملاً متفاوت تظاهر مییابد. در حالی که دیابت نوع ۲ در بیماران با BMI بالا عمدتاً ناشی از «مقاومت به انسولین» است، این مطالعه نشان میدهد که در افراد با محدودهBMI پایینتر، این بیماری ناشی از ناتوانی پانکراس در تولید انسولین کافی است. با وجود این مکانیسمهای بیولوژیکی متضاد، متخصصان پزشکی در حال حاضر هر دو گروه را با داروهای یکسانی درمان میکنند.
دیابت نوع ۲، عموماً به عنوان بیماری مرتبط با اضافه وزن شناخته میشود. در کشورهای توسعهیافته این تصویر صادق است: از هر ۱۰فرد مبتلا به دیابت نوع ۲، ۹نفر دارای اضافه وزن هستند. اما در آفریقا، وضعیت متفاوت است. تقریباً از هر ۱۰بزرگسال آفریقایی مبتلا به دیابت نوع ۲، ۴نفر لاغر هستند و وزن بدن آنها نرمال یا حتی پایین تر از نرمال است. در برخی مناطق روستایی مانند غنا، این رقم به ۶نفر از هر ۱۰نفر میرسد.
سابرینا اسماعیل، نویسنده اول این پژوهش، گفت: «این بدان معناست که تخمین زده میشود حدود ۱۰میلیون بیمار مبتلا به دیابت نوع ۲ لاغر در قاره آفریقا وجود داشته باشند که با تصویر استاندارد بیماری دیابت نوع ۲ همخوانی ندارند. برای این افراد، مشکل کمبود انسولین است، نه کاهش پاسخدهی به انسولین.
دکتر چارلز آگیمانگ، مدیر این پروژه در Amsterdam UMC، گفت: «این مطالعه نشان میدهد که ما باید به دنبال درمانهای بهتری برای این گروه بزرگ از آفریقاییهای لاغر باشیم.»
فرایند بیماری متفاوت، درمان متفاوتی را می طلبد
با این حال، در آفریقا، هر دو گروه تقریباً همیشه بر اساس دستورالعملهای بینالمللی، درمان یکسانی دریافت میکنند: داروهای خوراکی مانند متفورمین یا سولفونیلاوره. با این حال، این داروها عمدتاً علیه مقاومت به انسولین موثر هستند، نه علیه کمبود انسولین. بنابراین، بیماران احتمالاً درمان اشتباهی دریافت میکنند و تاکنون پیامدهای این موضوع بررسی نشده بود.
محققان دادههای بیش از ۳۳۰۰ بزرگسال آفریقایی مبتلا به دیابت نوع ۲ را از غنا، نیجریه، کنیا و اروپا تحلیل کردند. دکتر فلیکس چیلونگا، نویسنده ارشد این مقاله، اظهار داشت: «با بررسی این داده ها ما به این نتیجه رسیدیم که بیماران لاغر بیشتر در معرض آسیبهای چشمی (رتینوپاتی) و سکته مغزی هستند. در مقابل، افراد دارای اضافه وزن بیشتر دچار فشار خون بالا و افزایش خطر بیماریهای قلبی-عروقی میشوند. بیماری مزمن کلیوی نیز به یک اندازه در هر دو گروه مشاهده شد.»
میزان چربی بدن بسیاری از این تفاوتها را توضیح میدهد که نشاندهنده فرایندهای واقعاً متفاوت بیماری است. عوامل خطر نیز متفاوت هستند؛ در حالی که اضافه وزن اغلب با سبک زندگی ناسالم مرتبط است، بیماران لاغر بیشتر سابقه سوءتغذیه یا وزن کم هنگام تولد را داشتهاند که میتواند باعث اختلال در تکامل پانکراس شود.
از نظر بیولوژیکی و بالینی، دیابت نوع ۲ در آفریقاییهای لاغر، با آنچه در افراد دارای اضافه وزن دیده میشود، متفاوت است؛ اما همچنان به گونهای درمان میشود که گویی یکسان هستند. در نتیجه، ممکن است میلیونها نفر مراقبت درستی دریافت نکنند.
دکتر چیلونگا گفت: «ما خواستار انجام کارآزماییهای بالینی هدفمند هستیم تا مشخص شود کدام درمان برای این گروه بزرگ و اغلب نادیده گرفته شده از بیماران، بهتر عمل میکند.»
آفریقاییهای مقیم اروپا
برای آفریقاییهای مقیم اروپا نیز بسیار محتمل است که به درمان متفاوتی نیاز داشته باشند. مطالعه دیگری که دادههایبیوبانک بریتانیا را تحلیل کرده است، نشان داد افرادی با تبار آفریقایی که BMI آنها ۲۶ است، از همان میزان خطر دیابت افراد اروپایی باBMI ۳۰ برخوردارند. مطالعات بر روی مهاجران در اروپا بهطور مداوم نشان میدهد که آفریقاییها بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند، حدود ۱۰ سال زودتر به آن مبتلا میشوند و کنترل قند خون ضعیفتری نسبت به جمعیت بومی دارند.
دکتر آگیمانگ، گفت: «بنابراین، بخش قابل توجهی از بیماران آفریقایی در اروپا دارای BMI پایینتر هستند اما طبق دستورالعملهایی درمان میشوند که برای شکلی از بیماری نوشته شدهاند که در افراد دارای اضافه وزن یافت میشود و کنترل بیماری در آنها به وضوح بدتر است. دلیلی ندارد تصور کنیم که عدم تطابق درمانی که ما توصیف میکنیم، در مرزها متوقف میشود.»
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-08-size-doesnt-diabetes-differently-weight.html